تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی

از سقيفه تا قتل عثمان

مقدمه: سرنوشت حق جوي انسان

حس حق خواهي انسان، مهم ترين تضمين كنندة بقاي انسانيت است...

...پافشاري شگفت انگيز گروه هاي انساني و بسياري از دانشمندان جهان بر مسايلي چون جانشيني پيامبر اكرم (ص) نشان دهندة آن است كه:

1. انسان در پي اثبات و توجيه باورهاي خويش است و همة نيروهاي حياتي را بسيج مي كند تا گذشت قرن ها گرد فراموشي بر موضوع مورد اعتقادش نباشد.
2. حق بدان علت كه حق است، هرچند جنبة اعتقادي نيز نداشته باشد. مورد دفاع جدي نوع انسان است، تا آنجا كه بسياري از متفكران ملل غيرمسلمان در موضوع خلاقيت و «بيان حق» و شخصيت مردان صحنة خلافت، با انديشه، منطق و استدلال وارد ميدان مطالعه، تحقيق و اظهار نظر شده اند؛ چنانكه همة انسان هاي آگاه هنوز از حكم نادرست عليه سقراط، گاليله، و ... تأسف مي خورند....

تاريخ پيامبر اسلام (ع) (هجرت و حكومت)

هجرت و نقش ديني، اجتماعي و سياسي آن

     آنچه در آموزه هاي ديني بر آن تأكيد شده است، لزوم گسستن از جامعة جاهلي و تلاش براي پيوستن به جامعه اي متكامل و شرايطي تعالي بخش است...

اصولا فلسفة هجرت در قرآن و سنت پيامبر گوياي آن است كه انسان در هر جا و هر جامعه اي به طبيعت فطري و كمال باطني خويش دست نمي يابد. بنابراين، وظيفه يكايك افراد خواهان تكامل اين است كه از جامعه اي كه در آن ظلم، زشتي، انسان پرستي و ... رواج دارد روي گردانند و به جمعي كه شرايط و زمينه يكتاپرست شدن و ماندن در آن بيشتر است، بپيوندند.

     مطابق آيات قرآن هيچ فردي در يك وضعيت اجتماعي ظالمانه كه روابط سياسي، اقتصادي و اخلاقي آن بر مبناي ستم به حقوق عمومي استوار شده است. حق مسامحه و غفلت ندارد و نمي تواند به بهانة استضعاف در آن جامعه هضم شود. همين مضمون در بيان امام صادق (ع) در تفسير آية «يا عبادي الذين آمنوا إن أرضي واسعه فاياي فاعبدون.» چنين نقل شده است: «خانه و سرزميني كه در آن معصيت خداوند مي شود، جاي ماندن نيست.»

تاريخ پيامبر اسلام (ص) (ولادت، بعثت و دعوت)

كودكي و نوجواني

عبدالمطلب از ميان اصيل ترين خانواده ها، سعادتمندترين بانوي جهان، آمنه را براي فرزندش عبدالله برگزيد. ديده به جهان گشودن پيشواي انسان ها در سپيده دم هفدهمين روز ربيع الاول سال 570م. (عام الفيل) با حوادثي شگرف همراه بود. سپري شدن روزگار جاهليت و آغاز عصر بينش، دانش، بيداري و عدالت، پيام واقعي آن حوادث شمرده مي شود....

عبدالمطلب، جد اول پيامبر (ص) كه به بخشندگي، نيكوكاري و دستگيري از افتادگان شهرت داشت يادگار عبدالله را شايد به علت ناكافي بودن شير آمنه و يا به رسم بزرگان عرب همراه حليمه سعديه- از قبيله بني سعد كه به شجاعت و فصاحت معروف بودند به روستا (باديه) فرستاد تا در بيرون مكه، در محيط پاك و هواي سالم، بزرگ شود؛ سخن گفتن به لهجة فصيح عربي را كه در آن زمان اصيل ترين جلوة آن در روستا و صحرا يافت مي شد- فراگيرد و از بيماري احتمالي وباي شهر- كه خطر آن براي نوزادان بيشتر بود- مصون بماند.

محمد (ص) بيش از تولد، پدر ارجمندش را از دست داد. چون به شش سالگي گام نهاد، مادر مهربانش ديده از جهان فرو بست و در حدود هشت سالگي، نياي گرانقدرش عبدالمطلب به سراي ديگر شتافت. از اين پس، ابوطالب، كه تنگدستي بزرگوار بود، حامي محمد (ص) شد.

محمد (ص)، براساس سنت جوامع قديم- كه كودكان را از آغاز سن رشد به فعاليت و مشاركت در اقتصاد خانه وامي داشت- و به سبب كافي نبودن درآمد ابوطالب، تصميم گرفت مانند بسياري از پيامبران، «شباني» پيشه كند...

جهان در آستانه بعثت

جزیرة العرب

الف)موقعیت جغرافیایی

     : جزیرةالعرب،از نظر جغرافیایی به سه بخش تقسیم شده است:

1- سرزمینی کوهستانی با بیابانهای وسیع،کم آب و کمتر مستعد کشاورزی است.البته در آن روزگار زمینهای اطراف مدینه و طائف به خاطر قنات ها استعداد کشاورزی داشت. 

2-مرکز و شرق (صحرای عرب):سرزمین بلد منطقه نجد،بیابانهای وسیع نفود  و ربع الخالی،که در آن از باران و آبادانی خبری نیست،در این بخش قرارداد.

 جنوب(یمن):این بخش که در گذشته ، عربستان خوشبخت یا یمن نامیده می شد،شامل منطقه ای به شکل مثلث است که ساحل دریای عرب،ضلع شرقی و دریای سرخ،ضلع غربی و خط فرضی ظهران 4 حضرموت،ضلع سوم آن را می سازد این بخش پر نعمت ترین نقطه جزیره است،به گونه ای که آثار تمدن درخشان و با عظمت آن تا به امروز باقی و مشهور است. دولت معین، دولت حضرموت، قتوان، سبأ ، از حدود چهارده قرن قبل از میلاد حضرت مسیح(ع) تا شش قرن بعد از میلاد و آستانه ظهور اسلام در این...

فصل اول

مباحث مقدماتي تاريخ

     معناي لغوي تاريخ: تعيين و شناساندن وقت است و از مادة ارخ يا ورخ گرفته شده.

تعريف اصطلاحي: تاريخ مجموعه اي از اطلاعات درباره تأثير و تأثر انسان است و به طور طبيعي اموري چون هدايت، گمراهي، سازندگي، ويرانگري، رفتارهاي عادلانه و ستمگرانه اش را شامل مي شود...

شهيد مطهري (ره) تاريخ را به دو بخش نقلي و علمي تقسيم مي كند:

تاريخ نقلي: علم به وقايع و حوادث سپري شده و آگاهي از اوضاع و احوال گذشتگان است.

تاريخ علمي: مطالعه، بررسي و تحليل وقايع گذشته و استنباط قواعد و سنت هاي حاكم بر زندگي گذشتگان است....